بهترین بازی‌های معمایی که ساعت‌ها ذهن شما را درگیر می‌کنند

همیشه یکی از بهترین راه‌هایی که برای درگیر کردن ذهنم برای ساعت‌ها سراغ دارم، تجربه یک بازی معمایی خوب است. این را می‌دانم که امروزه خیلی‌ها دیگر حوصله سر و کله زدن با معماهای سخت و پیچیده در بازی‌های ویدیویی را ندارند، اما مطمئن باشید اگر مدتی به یک اثر مناسب فرصت و اجازه دهید شما را درگیر کند، چنان در آن غرق خواهید شد که دیگر دغدغه‌های ذهنی شما به دورترین جای ممکن نقل مکان می‌کنند. همچنین حس رضایتی که پس از حل کردن یک معمای چالش‌برانگیز خواهید داشت، یکی از بهترین لحظات ممکن در تجربه یک بازی ویدیویی است و قول می‌دهم کمتر چیزی می‌تواند به آن سطح رضایت برسد.

حالا که در این برهه سخت و ناراحت‌کننده کنونی قرار داریم و اختلال‌های گسترده اینترنت در هفته‌های اخیر، روی حال و روان خیلی از ما اثر منفی گذاشته است، تجربه یک بازی معمایی با طراحی هوشمندانه و همچنین گیم‌پلی نسبتا طولانی می‌تواند برای چند روز حواس‌تان را از آن بعد منفی پرت کند و حداقل از لحاظ ذهنی شما را در سطح مناسبی نگه دارد. به همین بهانه در ادامه سراغ معرفی بهترین بازی‌های سبک معمایی می‌رویم که برای مدتی طولانی می‌توانند ذهن شما را درگیر کنند.

بهترین بازی‌های سبک پازل برای درگیر کردن ذهن

Blue Prince

پلتفرم: PC – Xbox Series X|S – PS5

اگر دنبال‌کننده اخبار بازی‌ها در سال ۲۰۲۵ بودید، پس به‌دفعات اسم «بلو پرینس»‌ را شنیده‌اید که از آن به عنوان یکی از بهترین بازی‌های آن سال یاد می‌شود؛ اثری که سازنده‌اش با جسارتی کم‌نظیر، دو سبک معمایی و روگ‌لایک را ترکیب کرده و نتیجه‌اش، اثری متفاوت و بسیار جذاب است که می‌توان ساعت‌ها پای آن نشست. هدف بازی ساده است؛ شما به عنوان وارث یک خاندان، وارد عمارت Mount Holley می‌شوید که ۴۵ اتاق دارد، اما باید اتاق ۴۶ را پیدا کنید. جادوی بازی در این است که هر روز با اتاق‌های متفاوتی در این عمارت روبرو می‌شوید و مسیرتان از ورود به عمارت تا رسیدن به اتاق آخر، مثل یک بازی روگ‌لایک می‌ماند که هر بار فرق می‌کند. عمق خوب بخش روگ‌لایک بازی در کنار معماهای جذاب و کلی معما و محل جدید برای کشف، باعث شده تا بازی Blue Prince اثری بسیار غنی باشد که خیلی راحت می‌تواند برای ۵۰ ساعت یا حتی بیشتر، شما را سرگرم کند.

Braid

پلتفرم: PC – Xbox Series X|S – Xbox One – PS5 – PS4 – Nintendo Switch - iOS – Android

احتمالا هیچ بازی‌ای در تاریخ نتوانسته است به خوبی Braid مفهوم کنترل زمان در یک بازی ویدیویی را پیاده کند. این اثر نه تنها یکی از بهترین آثار تاریخ در سبک پازل پلتفرمر است، بلکه بازی‌های مستقل را وارد مرحله جدیدی کرد تا هر چه بیشتر بین مخاطب‌ها جدی گرفته شوند. شما نقش مردی به نام Tim را دارید که می‌خواهد شاهزاده گمشده خودش را پیدا کند. سناریویی که قطعا برایتان مقداری آشناست. اما چیزی که این بازی را خاص می‌کند، مکانیک‌های مختلف کنترل زمان در هر بخش است؛ شما یک قابلیت اصلی در بازی دارید که امکان بازگشت در زمان است و تمام معماها حول این همین قضیه می‌چرخند، اما هر پارت از بازی که خود شامل چند مرحله می‌شود، قانون خاصی دارد. مثلا در یک پارت وقتی به راست حرکت کنید زمان جلو می‌رود و وقتی چپ بروید همه چیز در زمان برمی‌گردد. همین قوانین خاص تنوع جالبی به معماها داده است. پازل‌ها در بازی Braid در عین حال که سخت هستند، اما بسیار هوشمندانه طراحی شده‌اند و حل کردن‌شان به‌شدت لذت‌بخش است. بازی داستانی فراتر از انتظار هم دارد که باعث می‌شود بیشتر از چیزی که فکر می‌کنید در یاد بماند. این بازی سال گذشته یک نسخه ریمستر با نام کامل Braid Anniversary Edition دریافت کرد که علاوه بر بهبود بصری و صوتی،‌ شامل ۱۵ ساعت از صحبت‌های سازندگان درباره روند ساخت و بخش‌های مختلف می‌شود.

Bridge Constructor Portal

پلتفرم: PC – Xbox One – PS4 – Nintendo Switch – iOS - Android

سری Bridge Constructor برای آنهایی که به بازی‌های معمایی فیزیک محور علاقه دارند، احتمالا اسمی آشناست؛ یک سری بازی مطرح در سبک معمایی و شبیه‌ساز که شما نقش یک مهندس را دارید و باید در هر مرحله، یک پل مناسب برای عبور افراد و وسایل نقلیه بسازید. طی سال‌ها، محبوبیت این سری به حدی رسید که با فرنچایزهای مشهوری چون The Walking Dead هم همکاری کرده است. اما احتمالا بهترین انتخاب از این سری، نسخه Bridge Constructor Portal باشد که در آن،‌ شاهد همکاری این سری با شرکت Valve و فرنچایز «پورتال» هستیم. فرمول پل‌سازی سری اول را در نظر بگیرید و به جای پل، خط‌های تولید و توسعه آزمایشگاه Aperture Laboratories را قرار دهید و سپس، پورتال‌ها و مکعب‌های نمادین را هم وارد قضیه کنید. نتیجه عنوانی جذاب و در عین حال چالش‌برانگیز برای علاقه‌مندان به بازی‌های معمایی است که طرفداران پورتال را به واسطه پیاده‌سازی همان فضاسازی و همچنین مقداری از کمدی نمادینش به سمت خود می‌کشد.

Chants of Sennaar

پلتفرم: PC – Xbox One – PS4 – Nintendo Switch – iOS - Android

برخی بازی‌ها دنیایی چنان متفاوت و منحصر‌به‌فرد دارند که سازندگانش برای آنها، یک زبان خلق می‌کنند! عنوان Chants of Sennaar یک مثال برجسته از همین آثار است. سازندگان برای ساخت این بازی از افسانه برج بابل الهام گرفته‌اند. بازیکن در نقش شخصیتی با لقب Traveler هدف دارد تا مردم پراکنده شده از این برج را که دیگر زبان هم‌دیگر را متوجه نمی‌شوند، دوباره به هم پیوند دهد. همین هدف، محور اصلی گیم‌پلی بازی هم هست. شما در دنیای بازی می‌چرخید، مکان‌های تازه‌ای را کشف و تلاش می‌کنید با افراد قبیله‌های مختلف تعامل داشته باشید. اما در عین حال باید زبان و نمادهای هر قبیله را متوجه شوید و آن‌ها را به‌درستی ترجمه کنید. تلاش برای درک زبان‌های مختلف در بازی نه تنها کلید حل معماها، بلکه عاملی برای غرق شدن هر چه بیشتر در دنیای بازی و همراهی با شخصیت‌های آن است و از این بابت، بازی Chants of Sennaar کاری فوق‌العاده انجام می‌دهد. بنابراین اگر دنبال اثری هستید که ساعت‌ها شما را درگیر رمز و رازهای عمیق و جذابش کند، این اثر قطعا انتخابی عالی است.

Fez

پلتفرم: PC – Xbox – PS4 – PS VITA – Nintendo Switch - iOS

تصور کنید تا الان در یک دنیای دوبعدی زندگی می‌کردید، اما با سر کردن یک کلاه می‌فهمید تمام این مدت در دنیایی کاملا سه‌بعدی قرار داشتید و سه وجه دیگر را نمی‌دیدید. این ایده اصلی بازی مستقل Fez است! خود بازی هم در واقع یک اثر دوبعدی است، اما با چرخاندن دوربین و کاراکتر اصلی که Gomez نام دارد، قادر به حرکت در سه وجه دیگر هستید. در واقع باید دنیای بازی را چهار وجه میانی یک مکعب در نظر بگیرید که در لحظه فقط روی یک وجه قرار دارید. همین قانون به ظاهر ساده، اساس کلی معما در بازی است که به‌مرور خیلی سخت می‌شوند. تازه علاوه بر آن با مجموعه‌ای از نمادها و علامت‌ها طرف می‌شوید که یک زبان خاص را تشکیل می‌دهند (مشابه Chants of Sennaar) و درک کامل این زبان، خودش یکی از سخت‌ترین چالش‌های Fez به حساب می‌آید. خلاصه که منتظر باشید تا این بازی، عصب‌های مغزتان را حسابی به هم گره بزند، اما در عوض با اثری متفاوت، بسیار زیبا و به‌یادماندنی طرف خواهید بود.

Manifold Garden

پلتفرم: PC – Xbox Series X|S – Xbox One – PS5 – PS4 – Nintendo Switch - iOS

بازی Manifold Garden از لحاظ بصری، احتمالا یکی از عجیب‌ترین و پیچیده‌ترین چیزهایی باشد که در یک بازی ویدیویی ببینید. اما در عین حال در گیم‌پلی هم حرفی برای گفتن دارد. این بازی معمایی با زاویه دوربین اول شخص در یک دنیای انتزاعی جریان دارد که در آن انتهایی نمی‌بینیم، بلکه سازه‌ها به شکل بی‌نهایت پشت هم تکرار شده‌اند و انگار حلقه‌ای بی‌پایان را تشکیل داده‌اند. اگر چیزی را از لبه خانه پایین بندازید، دوباره از بالا روی سر شما فرود می‌آید. حتی در این دنیا قوانین فیزیک و جاذبه هم دستخوش تغییر می‌شود. سازنده بازی با نام William Chyr این بازی را با تاثیر از هنرمند مشهور M. C. Escher ساخته است که نقاشی‌هایش به واسطه بهره‌مندی از قوانین ریاضی و همچنین بازی با خطای دید شهرت دارد. این پیچیدگی را به‌وضوح می‌توانید در گیم‌پلی و طراحی بصری بازی Manifold Garden لمس کنید. این اثر در تمام بخش‌هایش پیچیدگی منحصر‌به‌فردی دارد، اما با اختصاص زمان کافی این اطمینان را می‌دهم چنان جذبش بشوید که کمتر اثری این‌گونه قادر به انجامش باشد.

Portal / Portal 2

پلتفرم:‌ PC – Xbox 360 – PS3 – Nintendo Switch

احتمالا در این مطلب، سری بازی شاهکار شرکت Valve بیشتر از هر عنوان دیگری معرف حضورتان باشد. شرکتی که به لطف سری Half-Life و بازی Counter-Strike تبدیل به یکی بزرگ‌ترین نام‌ها در بازی‌های تیراندازی اول شخص در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی شده بود، سال ۲۰۰۷ و در قالب باندل The Orange Box اثری در سبک معمایی منتشر کرد که تا قبل از آن تصور نمی‌کردیم حتی به آن بیندیشد. پورتال پیش از تبدیل شدن به محصول نهایی، یک بازی دانشجویی رایگان با نام Narbacular Drop بود که یک تیم کوچک در انستیتوی تکنولوژی DigiPen آن را ساختند. نقطه عطف زمانی بود که یکی از اعضای ولو بازی را دید و پیشنهاد همکاری با آن تیم را داد. پس از چراغ سبز گیب نیوول، آن تیم به ولو ملحق شد تا این اثر را گسترش دهند و نتیجه، تبدیل به یکی از بهترین بازی‌های معمایی تاریخ شد که از قضا روایت کم‌نظیری هم داشت.

احتمالا تا قبل از آن کمتر کسی تصور می‌کرد ایده استفاده از پورتال‌ها و ترکیب آن با المان‌های فیزیکی چه نتیجه درخشانی داشته باشد. ولو در قسمت دوم پورتال پا را فراتر هم گذاشت و با ارائه روایتی قوی‌تر، یک آنتاگونیست بسیار به‌یادماندنی و معماهای پیچیده‌تر، یکی از بهترین بازی‌های سال ۲۰۱۱ را ارائه داد. هر دو قسمت پورتال ارزش تجربه بالایی دارند، مخصوصا قسمت دوم که از یک بخش کوآپ جداگانه هم بهره می‌برد و همراه با یک دوست، ده ساعت لذت خالص نصیب‌تان خواهد شد. لذتی که ذهن شما را حسابی درگیر معادلات فیزیکی برای عبور از موانع خواهد کرد. اگر پی‌سی قدرتمندی دارید،‌ قسمت اول پورتال در حال حاضر یک نسخه ریمستر هم دارد که به طور کامل از ری‌تریسینگ روی رایانه‌های شخصی پشتیبانی می‌کند.

Return of the Obra Dinn

پلتفرم: PC – Xbox One – PS4 – Nintendo Switch

نمی‌دانم چه قدر بازی‌های کاراگاهی را در دسته عناوین معمایی قرار می‌دهید، اما حل کردن پرونده‌ها و سر درآوردن از رازهای مختلف در یک بازی، خود می‌تواند زنجیره‌ای از معماهای جذاب باشد که بازی Return of the Obra Dinn آن را به شکلی فوق‌العاده پیاده می‌کند. شما در این بازی نقش یک نماینده از کمپانی هند شرقی را دارید. ماموریت او ورود به کشتی اوبرا دین است که پس از پنج سال مفقود شدن، ناگهان سر و کله‌اش پیدا می‌شود و باید از سرنوشت خدمه گمشده آن سر درآورد. این مامور قطب‌نمایی جادویی دارد که با استفاده از آن، قادر است از طریق یک شی خاص در کشتی به یک لحظه خاص در گذشته سفر کند و ببیند چه اتفاقاتی در این کشتی رخ داده است. هدف شما پیدا کردن هویت تمام خدمه و تعیین سرنوشت دقیق آنهاست. مثلا همسر ناخدا به خاطر سل می‌میرد، سه تن از خدمه عرشه توسط یک هشت‌پا غرق می‌شوند و یک خدمه به اشتباه توسط یک نفر دیگر تیر می‌خورد. همین تعیین دقیق سرنوشت‌ها از طریق لیست دقیق از افعال و اتفاقات، زنجیره معمایی است که مخاطب را پای Return of the Obra Dinn نگه می‌دارد. باید به گرافیک متفاوت بازی هم اشاره کنیم که کاملا ۱ بیتی است؛ یعنی با این که با اثری سه‌بعدی طرفیم، تمام اجزای بصری در دو رنگ خلاصه شده است.

Talos Principle 1&2

پلتفرم (قسمت اول): PC – Xbox Series X|S – Xbox One – PS5 – PS4 – Nintendo Switch – iOS – Android

پلتفرم (قسمت دوم): PC – Xbox Series X|S – PS5

چه کسی فکر می‌کرد سازندگان سری بازی Serious Sam با آن حال و هوای دیوانه‌وار و سریعش، روزی سراغ ساخت بازی معمایی بروند؟ جالب‌تر این که نتیجه، جزو بهترین بازی‌های معمایی در دو دهه اخیر است. یکی از امضاهای هر دو قسمت The Talos Principle رویکرد فلسفی در داستان آن است که الهام‌های زیادی از اساطیر یونانی می‌گیرد و در عین حال، المان‌های علمی تخیلی به‌شدت در آن پررنگ هستند. شما در هر دو قسمت در قالب یک روبات با باطن انسانی قرار می‌گیرید که در دنیایی پساآخرالزمانی قرار دارد. شما طی بازی در محیط‌های متنوع با پوشش برفی، بیابانی و جنگلی قرار می‌گیرد و هدف‌تان در هر منطقه، رسیدن به خروجی آن است. اما رسیدن به راه خروج کار راحتی نیست و باید معماهای متنوعی را حل کنید. در واقع هر منطقه شامل یک معمای بزرگ می‌شود که حل آن، نیازمند حل کردن مجموعه معماهای کوچک‌تر است. باید روبات‌های تهدیدکننده را نابود کنید، با استفاده از منشورها و لیزرها دروازه‌ها را باز کنید و با استفاده از مکانیک‌های دیگر، راه خود را به منطقه بعدی باز نمایید. سازندگان در نسخه دوم پا را فراتر گذاشته‌اند و با ارائه محیط‌های بازتر، اضافه کردن مکانیک‌های جدید، وجود پازل‌های اختیاری و تمرکز بیشتر روی داستان‌گویی، اثری را ارائه دادند که نه تنها برای ساعت‌ها شما و ذهن‌تان را درگیر می‌کند، بلکه پس از مدتی در یاد باقی خواهد ماند. قسمت اول یک ریمستر روی کنسول‌های نسل نهم هم دریافت کرده است و بنابراین روی پلتفرم‌های جدید هم محدودیتی برای دسترسی به آن ندارید.

The Witness

پلتفرم:‌ PC – Xbox One – PS4 - iOS

جاناتان بلو خالق Braid هشت سال پس از آن با ساخت و عرضه بازی The Witness نشان داد که یکی از بهترین چهره‌ها در زمینه ساخت بازی‌های معمایی است؛ این بار در فرمی کاملا متفاوت. عنوان The Witness برخلاف برید یک اثر پازل سه‌بعدی اول شخص است و در یک محیط جهان باز جریان دارد؛ جزیره‌ای که به چندین منطقه مختلف تقسیم شده و هر کدام پوشش محیطی و پازل‌های منحصربه‌فرد خود را دارد. این عنوان هم مشابه The Talos Principle از داستان‌گویی فلسفی بهره می‌برد، اما اینجا روایت کاملا غیرمستقیم است و شما با پیدا کردن صداهای ضبط شده، بیشتر از فلسفه پشت دنیای آن سر در می‌آورید. جاناتان بلو با خلق این اثر، مسیری را ادامه داد که سال‌ها قبل بازی Myst پایه‌گذار آن بود و ارتقایی قابل توجه برای این زیرشاخه از عناوین معمایی محسوب می‌شود. پایه تمام معماهای بازی یک مکانیک ساده است؛ شما باید یک نیم خط که شروع آن یک دایره است را با کشیدن پوینتر روی صفحه پر کنید. همین قانون ساده به‌مرور با اضافه شدن قوانین جدید پیچیده‌تر می‌شود و دیگر به جایی می‌رسید که معماها مغزتان را ذوب می‌کند. اگر دنبال یک بازی معمایی هستید که ساعت‌های طولانی شما را درگیر کند، این اثر یکی از بهترین انتخاب‌هاست، چون اتمام آن حداقل بین ۳۰ تا ۴۰ ساعت طول می‌کشد و اگر سراغ معماهای اختیاری هم بروید، این مقدار به ۱۰۰ ساعت هم می‌رسد.

Viewfinder

پلتفرم: PC – Xbox Series X|S – PS5 – PS4 – Nintendo Switch

بازی با زاویه دید یا پرسپکتیو جزو سوژه‌های جذابی است که در خیلی از بازی‌های ویدیویی آن را دیده‌ایم. یکی از نمونه‌های خوب آن در چند سال اخیر، همین بازی Viewfinder است که در آن می‌توانید زاویه دیدتان را به یک محیط کاملا جداگانه تبدیل کنید. اما چگونه؟ شما یک دوربین پولاروید دارید که با آن از محیط عکس می‌گیرید. سپس همین عکس می‌تواند تبدیل به یک محیط کاملا بزرگ شود. برای توضیح این مکانیک یک مثال می‌گویم. فرض کنید لبه یک پرتگاه قرار دارید و مقصدتان آن طرف پرتگاه هست. حالا یک میز چوبی کوچک همان نزدیک پیدا می‌کنید. کافی است در زاویه و فاصله مناسب از آن عکس بگیرید و سپس عکس را در زاویه دیدتان از پرتگاه قرار دهید. وقتی دکمه مخصوص را فشار دهید، آن میز تبدیل به پلی بین شما و مقصدتان می‌شود. این یکی از ساده‌ترین مثال‌ها برای چگونگی کارکرد دوربین پولاروید در بازی است و موقعیت‌های پیچیده‌تر و عجیب‌تری هم می‌توانید رقم بزنید. بازی Viewfinder بین گزینه‌های این فهرست جزو کوتاه‌ترین‌هاست و نهایت ۶ الی ۷ ساعت برای دیدن تمام محتوای آن نیاز دارید. ولی همین مکانیک جذاب باعث می‌شود آن را به علاقه‌مندان به تجربه بازی‌های معمایی پیشنهاد کنیم.

World of Goo

پلتفرم: PC – Nintendo Switch – Wii – Android - iOS

یک انتخاب بسیار خوب دیگر برای کسانی که به بازی‌های فیزیک‌محور علاقه دارند. عنوان World of Goo جزو همان عناوینی قرار می‌گیرد که آثار مستقل را وارد دوره جدیدی کرد. ساختار این اثر به صورت مرحله‌ای است و شما در هر مرحله، هدف دارید تعدادی خاصی از توپ‌های ژلاتین مانندی که Goo نام دارند را به مقصدشان برسانید. اما روش انجام آن چگونه است؟ شما تعداد مشخصی Goo در هر مرحله در اختیار دارید و باید با استفاده از آن‌ها، پل و سازه‌هایی برای عبور گوهای دیگر احداث کنید. اما قوانین فیزیک اینجا برای شما چالش بزرگی است، چون سازه باید وزن کافی را تحمل کند، تعادل مناسبی داشته باشد و به موانع خطرناک برخورد نکند. مراحل اولیه آن‌چنان سخت نیستند و بیشتر شما را با هسته گیم‌پلی آشنا می‌کنند. ولی از یک جا به بعد ممکن است حداقل دو سه ساعت پای یک مرحله گیر کنید. آن‌جاست که باید حسابی از ذهن‌‌تان کار بکشید و وسواس کافی به‌خرج دهید تا ماموریت هر مرحله را با موفقیت به اتمام برسانید.