سقوط آزاد گیمینگ در سایه قطعی اینترنت

قطعی اینترنت در ایران وارد روز چهل و هفتم شد. بیش از هزار ساعت خاموشی که بسیاری از کسب‌وکارها را از بین برد و دسترسی افراد بسیار زیادی را به محل درآمدزایی خود مسدود کرد. در این میان، گیمرها نه‌تنها از سوی قطعی اینترنت آسیب خوردند، بلکه از لحاظ اقتصادی هم با چالش‌های مختلفی مواجه شدند. چالش‌هایی که یکی از مدیوم‌های سرگرمی قشر نوجوان و جوان را به لبه پرتگاه برده و آن را عملاً از دسترس خارج کرده است.

در طول ماه‌های گذشته، در ویجیاتو بارها از صدمات قطعی اینترنت نوشتیم. این موضوع را نه‌تنها از لحاظ آسیب‌های اقتصادی بررسی کردیم، بلکه پیامدهای این اتفاق را از دیدگاه سلامت روان، تاثیرات بر بازار سخت‌افزار و سبک جدید زندگی هم زیر ذره‌بین قرار دادیم. دیگر همه می‌دانند که قطعی اینترنت چقدر آسیب‌زا است؛ اما امروز اثرات این تصمیم روز به روز روشن‌تر می‌شود.

روز گذشته، طبق تجربه‌ای که برخی از اعضای تیم و کاربران ویجیاتو داشتند، دسترسی به فضای آنلاین پلتفرم‌های پلی‌استیشن و ایکس‌باکس به واسطه برخی سرویس‌های اشتراکی دی‌ان‌اس ممکن شده بود. شخصاً من هم از این سرویس استفاده کردم و پس از چهل روز، به بازی‌های سرویس پلاس خودم دسترسی پیدا کردم. در لحظه حس شوق و خوشحالی در من ایجاد شد، اما چیزی نگذشت که با خود فکر کردم، چرا دسترسی به بازی‌هایی که برای آن‌ها هزینه کرده‌ام، انقدر سخت و دست‌نیافتنی شده است؟ چرا چهل روز نمی‌توانم به فروشگاهی مراجعه کنم که حتی در صورت دسترسی هم توان پرداخت هزینه‌های آن را ندارم؟ تازه این‌‌ها مسائل کوچکی‌ست و قطعی اینترنت ده‌ها سرویس ضروری و کاربردی را از اقشار دیگر گرفته است.

وضعیت سیاه بازار سخت‌افزار و بازی‌های فیزیکی

جدای از مسائلی که مرتبط با فضای آنلاین گیمینگ است، وضعیت بازار سخت‌افزارها و بازی‌های فیزیکی به مراتب بدتر است. قیمت بازی‌های فیزیکی سر به فلک کشیده و دسترسی به سخت‌افزارها، یکی پس از دیگری دست‌نیافتنی‌تر می‌شود.

قیمت کنسول‌های گیمینگ به واسطه شرایط ویژه بازار و بسته بودن مرزها به بالاترین حد ممکن رسیده است. یادم است در یادداشتی که دی‌ماه سال گذشته نوشتم، از قیمت چهل میلیونی کنسول سوییچ ۱ تعجب کرده بودم، حال قیمت این کنسول دو برابر شده است. شاید وضعیت امروز، قسمت خوب ماجرا باشد. در صورتی که محدودیت‌های حمل‌ونقل به همین شکل ادامه پیدا کند، کمبود سخت‌افزار و بازی تبدیل به چالش بعدی خواهد شد و قیمت محصولات باقی‌مانده در بازار چندین برابر افزایش پیدا می‌کند.

در صحبتی که با یکی از فروشندگان حوزه گیم داشتم، او جدای از تمامی مسائل مطرح شده، به این موضوع اشاره کرد که تعداد خریداران بازی‌های فیزیکی افزایش پیدا کرده اما خریداران سخت‌افزار به شدت کمتر شدند. به طوریکه این فروشنده ادعا می‌کرد که از ابتدای ماه فروردین حتی یک کنسول بازی هم به فروش نرسانده است. این فروشنده باور دارد که وسایل بازی و سرگرمی دیگر اولویتی برای کاربران و خانواده‌ها ندارد؛ البته که او در ادامه گفت حتی با فروش دستگاه، خود فروشگاه هم توانایی جایگزینی آن دستگاه را ندارد و همین اتفاق باعث افزایش قیمت می‌شود.

فروش بازی‌های فیزیکی در سایه قطعی اینترنت، به شکل چشم‌گیری افزایش پیدا کرده اما قیمت این بازی‌ها چندین برابر شده است. قیمت بسیاری از بازی‌های قدیمی و جدید از آغاز جنگ در روز نهم اسفند بالا و بالاتر رفته است. مشکلی که درباره جایگزینی کنسول‌ها وجود داشت، به شکلی شدیدتر برای بازی‌های فیزیکی هم وجود دارد و در صورت فروش یک بازی قدیمی، راهی برای جایگزینی آن در بازار توسط فروشنده وجود ندارد.

به همین خاطر، حتی قیمت بازی‌ها در پلتفرم‌هایی مثل «دیوار» و «ایسام» هم افزایش پیدا کرده است، چرا که بازی فرای یک محصول سرگرمی، تبدیل به یک کالای ارزشمند شده که عده‌ای باید روی آن سرمایه‌گذاری کنند.

پیش‌بینی می‌شود که قیمت‌ اجناسی مثل بازی‌های فیزیکی با برگشت فضای آنلاین پلتفرم‌ها کمی فروکش کند. در حال حاضر اگر شما به هر نحوی به اینترنت متصل شوید و به فضای آنلاین بازی‌ها دسترسی پیدا کنید، ممکن است با خرید اکانت‌های ظرفیتی یا حتی خرید مستقیم دیجیتال، هزینه کمتری از خرید بازی فیزیکی متحمل شوید. با باز شدن فضا، وضعیت ملتهب بازار رفع می‌شود اما اوضاع درباره بازار سخت‌افزار متفاوت خواهد بود.

عصر خاموش تولیدکننده‌های محتوا

تا به اینجا، موضوع این یادداشت من به چالش‌های گیمرها برای تجربه بازی روی کنسول‌ها محدود می‌شد. اگر بخواهیم وضعیت تولیدکننده‌های محتوا مثل استریمرها و یوتیوبرها را هم بررسی کنیم، باز هم با وضعیت سیاهی روبه‌رو می‌شویم. بسیاری از تولید‌کننده‌های محتوا به واسطه قطعی اینترنت به‌طور کامل از دسترسی به منبع درآمد خود محروم شدند و تقریبا پنجاه روزه که نمی‌توانند کسب درآمدی داشته باشند.

از طرفی گرانی بازی، باعث شده بود تا بسیاری از مخاطبان، تماشای استریم و ویدیوها را به تجربه بازی ترجیح دهند. اما حالا با قطعی اینترنت، تولیدکننده محتوا نه دیگر به بازی دسترسی دارد، نه به مخاطب خود و نه حتی به اکانت مجازی خود. هر روزی که اینترنت خاموش بماند، جبران آسیب‌های این قطعی برای تولیدکننده‌های محتوا سنگین و سنگین‌تر خواهد شد.

معلق در سایه خاموشی

اما این وضعیت تا چه زمانی قرار است ادامه داشته باشد؟ آیا پس از اتصال مجدد اینترنت، قیمت‌ها به حالت عادی بازخواهد گشت؟ اصلا اینترنت قرار است به وضعیت قبل (اینترنت فیلتر شده) برگردد؟ در حال حاضر و با توجه به شرایط، هیچ‌چیزی مشخص نیست.

اما وضعیت این روزها بیش از هر زمان دیگری غمگین است. اینکه شاهد روزهایی هستیم که گیمینگ، ذره ذره معنای خودش را از دست داده و سرگرمی‌ای که روزی پناهگاه برای خیلی از ما بود، برای بخش زیادی از جامعه دست‌نیافتنی می‌شود. نوشتن این جمله تلخ است اما گیمینگ در ایران در یک سراشیبی سقوط آزاد قرار گرفته است. سقوط آزادی که سرگرمی را از زندگی حذف می‌کند و امید بیشتر تبدیل به یک واژه پوچ می‌شود.