یادداشت: تکلیفمان با استیم ماشین چیست؟

خب، وضعیت استیم ماشین پیچیده شد.

شب گذشته شاهد رونمایی از قیمت Steam Machine و همچنین انتشار بررسی‌های تخصصی این دستگاه از رسانه‌های معتبر بودیم و بدیهی است که با محصولی بحث‌برانگیز از کمپانی ولو طرف هستیم. یک کامپیوتر مکعب‌شکل کوچک که می‌خواهد مرز بین گیمینگ روی پی‌سی و کنسول را کم‌رنگ کند و عملا بهترین ویژگی‌های هر دو جهان را در یک مجموعه ارائه دهد. اما فقط مشکل اینجاست که چنین تجربه‌ای برایتان حداقل هزار دلار آب خواهد خورد.

بله، با اعلام رسمی ولو استیم، مدل پایه استیم ماشین با فضای ۵۱۲ گیگابایتی و در حالی که در جعبه خود شامل استیم کنترلر نمی‌شود، با قیمت ۱۰۴۹ دلار در دسترس قرار خواهد گرفت که اگر بخواهید کنترلر هم داشته باشید، برایتان ۱۱۲۸ دلار هزینه خواهد داشت. همین دستگاه را اگر با فضای ۲ ترابایتی بخواهید، باید ۳۰۰ دلار بیشتر هزینه کنید، یعنی ۱۳۴۹ دلار برای استیم ماشین بدون کنترلر و ۱۴۲۸ دلار برای باندلی که شامل کنترلر هم بشود. تازه باید در نظر داشت که استیم ماشین به علت موجودی کم خود، ابتدا به‌شکل محدود عرضه خواهد شد و تا زمانی که موجودی آن بیشتر شود، انتظار می‌رود اکثر مشتریان مجبور شوند هزینه و سختی بیشتری برای خرید آن متحمل شوند.

اما استیم ماشین فارغ از قیمتش چند مرده حلاج است؟ بررسی‌های جامع این محصول توسط رسانه‌هایی همچون Digital Foundry اکنون منتشر شده‌اند و خیلی دقیق‌تر می‌توانند ابهام‌هایتان را برطرف کنند، اما خلاصه ماجرا این است که راندمان فنی استیم ماشین هنگام گیمینگ حدودا با یک پلی استیشن ۵ استاندارد یا ایکس باکس سری ایکس برابری می‌کند، اما در هر بازی می‌تواند متغیر باشد. برای مثال در بازی‌های CPU‌ محور، استیم ماشین به‌لطف پردازنده اندک قوی‌تری که نسبت به دو کنسول نام‌برده دارد می‌تواند عملکرد بهتری از خود نشان دهد. اما در موارد دیگر، عواملی مانند وی‌رم ۸ گیگابایتی، پهنای باند پایین و رم ۱۶ گیگابایتی تک کاناله باعث می‌شوند استیم ماشین در مقایسه با آن کنسول‌‎ها کم بیاورد. هر وقت هم که پای رهگیری پرتو به ماجرا باز شود، عملکرد استیم ماشین سقوط آزاد می‌کند.

جای هیچ انکاری وجود ندارد که نمی‌توان برداشت اولیه خوبی از Steam Machine داشت. اگر دنبال جایگزینی برای کنسول خانگی خود بودید، استیم ماشین به هیچ وجه پیشنهاد به صرفه‌ای نیست. اگر خواستار جمع کردن یک کامپیوتر خانگی بودید هم استیم ماشین همچنان مقرون به صرفه نیست، چون به احتمال زیاد می‌توانید با قیمت معادل یا حتی پایین‌تر، کامپیوتری با راندمان فنی بیشتر تهیه کنید. استیم ماشین واقعا گران است، آنقدر گران که برای اکثر مخاطبان مطلقا ارزش خرید ندارد.

اما… متاسفانه باید گفت که قیمت Steam Machine منطقی است. منطقی نه در شرایط عادی، بلکه در شرایط فضاحت‌باری که به‌لطف تقاضای دیوانه‌وار دیتاسنترهای هوش مصنوعی برای رم و SSD به‌وجود آمده است. استیم ماشین دقیقا در برهه‌ای باید تولید خود را آغاز می‌کرد که قیمت قطعات کامپیوتر سر به فلک کشیده بود. این چیزیست که Valve به‌شکلی کاملا شفاف به آن اعتراف کرده و حتی سعی نکرده است به هیچ طریقی چنین قیمت‌هایی برای استیم ماشین را توجیه کند. شاید حتی بتوان گفت حتی این شرکت هم از اینکه چنین قیمتی برای این محصول در نظر گرفته ناراحت است.

استیم ماشین هیچ وقت قرار نبود با قیمت‌های ۵۰۰-۶۰۰ دلاری راهی بازار شود. ولو بارها تاکید کرده بود که به‌دلایل زیاد نمی‌تواند همانند پلی استیشن و ایکس باکس قیمت‌های یارانه‌ای برای Steam Machine در نظر بگیرد و باید حتی‌الامکان از روی فروش هر واحد این دستگاه به سود برسد. از طرف دیگر، استیم ماشین در نهایت یک کامپیوتر است و هر کاربردی از یک کامپیوتر انتظار دارید را فراهم می‌کند. حتی می‌توانید بلافاصله روی آن ویندوز نصب کنید و کاملا به‌عنوان یک پی‌سی عادی با آن برخورد کنید (یکی از همان دلایلی که چرا ولو نمی‌تواند قیمت‌گذاری یارانه‌ای داشته باشد). مزایای پلتفرم استیم و رایگان بودن خدمات آن هم که دیگر همگی می‌دانید. پس طبیعی است که حتی با وجود راندمان فنی باثبات‌تر در کنسول‌های سونی و مایکروسافت، استیم ماشین قیمت بالاتری داشته باشد.

پس چرا به جای استیم ماشین، خودمان یک سیستم اسمبل نکنیم؟ این سوالِ به‌مراتب منطقی‌تری است چون همانطور که گفتیم، در حال حاضر استیم ماشین با تناسبی که میان قیمت و راندمان فنی خود دارد، ارزش پایین‌تری نسبت به اکثر سیستم‌های اسمبل شده دارد. البته که مزایایی همچون اندازه کوچک و قابل حمل، طراحی زیبا، امکاناتی مانند HDMI CEC و مهم‌تر از همه سیستم عامل SteamOS در استیم ماشین وجود دارند که آن را حتی با این قیمت به دستگاهی جذاب تبدیل می‌کنند، اما شکی نیست که این ویژگی‌ها برای اکثر مخاطبان چنین قیمتی را توجیه نمی‌کنند. حقیقت این است که اگر اوضاع بازار بدین شکل به هم نمی‌ریخت و استیم ماشین با قیمت‌گذاری ابتدایی خود راهی بازار می‌شد، احتمالا همان مزایای نام‌برده می‌توانستند Steam Machine را به انتخابی جذاب میان پی‌سی‌ها تبدیل کنند.

بنابراین، شرایط بازار کاری کرده است که استیم ماشین نسبت به آنچه که ولو انتظار داشت، مخاطب خاص‌تری داشته باشد. اگر معیار را قیمت‌های متورم امروز در نظر بگیریم، استیم ماشین برای فردی که از طراحی کوچک و تجربه کاربری عالی آن استقبال کند، معامله چندان بدی نیست. حتی درباره خودم می‌توانم بگویم که هرچقدر هم با برخی از کمبودهای فنی آن مشکل داشته باشم، اما عاشق طراحی آن هستم و اگر شرایط اقتصادی ایران به گونه دیگری بود، شاید حتی به خرید آن فکر می‌کردم. اما بدیهی است که همه چنین فکری نمی‌کنند و برای آن‌ها، ولو با این قیمت‌گذاری به پای خود شلیک کرده است. اما اگر روزی برسد که قیمت این دستگاه کاهش یابد، شاید با دید به‌مراتب مثبت‌تری بتوان به آن نگاه کرد.

البته که این مطلب با یک ذهنیت امیدوارانه نوشته شده است. امیدوارانه از این نظر که شاید تورم سخت‌افزار بالاخره روزی فروکش کند و قیمت‌ها به حالت طبیعی خود بازگردند تا شاید استیم ماشین به معامله جذاب‌تری برای عموم گیمرها تبدیل شود. اما احتمال ترسناکی هم وجود دارد که امیدوارم هیچ‌وقت به حقیقت نپیوندد، و آن هم این است که یکی دو سال دیگر در همین روزها، قیمت‌های هزار الی هزار و چهارصد دلاری استیم ماشین ارزان به‌نظر برسند. حتی دوست ندارم فکر کنم که چنین قیمت‌هایی از حالا به بعد قرار است استاندارد بازار باشند. زبانم لال!