مترجم الهامبخش نولان در خلق «اودیسئوس»؛ فیلمنامه اودیسه را افتضاح توصیف میکند
«اگر این فیلمنامه برای من بود، شرمم میآمد بهکسی نشانش بدهم.»
امیلی ویلسون، مترجم تخصصی کتاب اودیسه اثر هومر، بهشدت از فیلم «اودیسه» کریستوفر نولان انتقاد کرده و فیلمنامه آن را «افتضاح» توصیف کرده است؛ این در حالی است که نولان پیشتر ترجمه ویلسون را یکی از منابع الهام اصلی خود برای اقتباس از این حماسه یونانی معرفی کرده بود.
ویلسون که خود استاد مطالعات کلاسیک در دانشگاه پنسیلوانیا هم هست، در نقد خود که برای London Review of Books نوشته است، چنین اعتقادی دارد:
اقتباس نولان از «اودیسه» فاقد عمق روانشناختی، احساسی، سیاسی و اخلاقی است؛ درنهایت هم حرف قانعکنندهای برای گفتن ندارد.
او در بخشی از نقد خود نوشته است:
امیدوار بودم علاقه نولان به مضامین هومری، او را به سطح تازهای از خلاقیت برساند و شخصیتهایی باورپذیر خلق کند. اما «اودیسه» همان ترکیب همیشگی عظمتنمایی و سطحینگری آثار او را دارد. فیلم بهلحاظ ایدههای بزرگ، وعدههای زیادی میدهد، اما شخصیتها آنقدر پخته نشدهاند که بتوانند این وعدهها را محقق سازند؛ هرچند در نمایش انفجارهای عظیم و غولهای بزرگ موفق است.
انتقادهای ویلسون تندتر هم میشود:
«اودیسه» نولان بسیاری از ویژگیهای حماسی برای ماندگار شدن این «گونه نظم ادبی» را ندارد. فیلم درباره [موضوعهایی مانند:] زمان، حافظه، تاریخ، جنگ یا رابطه بازگشت یک قهرمان به خانواده، دوستان، دشمنان و همرزمانش حرف قانعکنندهای نمیزند. ساختار روایی آن متظاهرانه است، فیلمنامه افتضاح است و هیچیک از شخصیتها انگیزهای باورمند شدن برای رفتار یا دیالوگهاشان را ندارند.
این در حالی است که کریستوفر نولان در جریان تبلیغات فیلم گفته بود جمله آغازین ترجمه ویلسون، یعنی «از مردی پیچیده برایم بگو»، الهامبخش او برای خلق شخصیت «اودیسیوس» با نقشآفرینی مت دیمون بوده است. با این حال، ویلسون نظری برعکس دارد:
اگر من در نوشتن هر بخشی از این فیلمنامه نقش داشتم، از خجالت آب میشدم.
با وجود این انتقادها، ویلسون معتقد است موفقیت فیلم جنبه مثبت هم داشته است:
اکران «اودیسه» باعث شده مخاطبان بیشتری به سینما بروند و فروش ترجمههای مختلف اودیسه، از جمله ترجمه خود من، به شکل محسوسی افزایش پیدا کند.
ویلسون همچنین ابراز امیدواری کرد:
امیدوارم این استقبال، مدیران دانشگاهها را از کاهش بودجه رشتههای ادبیات، زبان و تاریخ منصرف کند.
در مقابل، واکنش مخاطبان با نظر ویلسون تفاوت زیادی داشته است. «اودیسه» در نخستین هفته اکران خود نمره «الف» را از CinemaScore دریافت کرد و به یکی از موفقترین فیلمهای سال در گیشه تبدیل شد. این فیلم در دومین آخر هفته اکران خود هم در حدود ۹۰ میلیون دلار فروش داخلی را بهثبت رساند.
برای گفتگو با کاربران ثبت نام کنید یا وارد حساب کاربری خود شوید.