نقد فیلم Other Mommy؛ کابوس مادرانه

فیلم ترسناک وقتی موفق است که بتواند چیزی بیشتر از چند جامپ‌اسکر و موجود عجیب‌وغریب به مخاطب ارائه دهد. ترس واقعی معمولا از جایی شکل می‌گیرد که یک مفهوم آشنا و روزمره، ناگهان به چیزی تهدیدکننده تبدیل شود؛ مخصوصا وقتی پای خانواده و رابطه میان والدین و فرزندان وسط باشد. فیلم Other Mommy دقیقا از همین نقطه آغاز می‌شود؛ فیلمی که ایده بسیار خوبی درباره یک مادر، یک کودک و نسخه اهریمنی همان مادر دارد، اما در عمل نمی‌تواند از این ایده برای ساختن یک فیلم ترسناک ماندگار استفاده کند. راب سویج، کارگردان فیلم، پیش از این با آثاری مثل Host نشان داده بود که چگونه می‌توان با امکانات محدود، ترس موثری ساخت. اما این بار جاه‌طلبی بصری فیلم بیشتر از ایده‌های داستانی آن است.

جسیکا چستین در Other Mommy نقش دو شخصیت متفاوت را بازی می‌کند؛ اورسولا، مادری که از دختر هفت‌ساله‌اش فاصله گرفته و دیگری موجودی شیطانی که خودش را «مادری دیگر» معرفی می‌کند. در نگاه اول، ترکیب این دو شخصیت می‌تواند پایه یک کابوس روان‌شناختی جذاب باشد؛ کودکی که نمی‌داند به کدام مادر اعتماد کند و خانواده‌ای که باید بفهمد این موجود دقیقا از کجا آمده است. بااین‌حال، فیلم خیلی زود بخش زیادی از این ظرفیت را هدر می‌دهد و به داستانی تبدیل می‌شود که بیشتر از آنکه مخاطب را بترساند، تلاش می‌کند او را با جلوه‌های بصری و چند شوک ناگهانی سرگرم کند. با نقد فیلم Other Mommy همراه ویجیاتو بمانید.

ایده‌ای درخشان که خیلی زود لو می‌رود

داستان فیلم Other Mommy درباره بلا، دختر هفت‌ساله‌ای است که همراه پدر و مادرش در یک خانه حومه شهری زندگی می‌کند. خانواده در ظاهر زندگی آرامی دارد، اما رابطه بلا با مادرش اورسولا چندان گرم نیست. اورسولا بیشتر وقت خود را صرف کار می‌کند و در واقع پشت این ظاهر، راز دیگری را پنهان کرده است. بلا از رابطه پنهانی مادرش باخبر است و همین موضوع نشان می‌دهد که فاصله میان این مادر و دختر، فقط به مشغله کاری اورسولا محدود نمی‌شود. در چنین شرایطی، بلا با دوستی خیالی آشنا می‌شود که خیلی زود مشخص می‌شود خیالی نیست؛ موجودی که خودش را Other Mommy می‌نامد و چهره اورسولا را دارد.

• ۴۰ فیلم ترسناک تاریخ سینما که کابوس شب‌هایتان می‌شوند

اینجا یکی از جذاب‌ترین ایده‌های فیلم شکل می‌گیرد. مامان دیگر دقیقا همان چیزی را به بلا می‌دهد که مادر واقعی‌اش از او دریغ کرده است؛ توجه، محبت و حضور. اما این محبت بهایی دارد. موجود مرموز از بلا می‌خواهد اجازه دهد «وارد قلبش» شود و مشخص است که پشت این جمله ظاهرا احساسی، چیزی بسیار تاریک پنهان شده است. مشکل فیلم این است که هرگز نمی‌تواند تهدید این پیشنهاد را به شکلی قابل لمس تعریف کند. مخاطب می‌داند که قرار است اتفاق بدی بیفتد، اما فیلم نمی‌تواند توضیح دهد چرا باید از آن بترسیم.

جالب اینجاست که اورسولا و راسل، پدر بلا، خیلی زود متوجه می‌شوند ماجرا فقط خیال‌پردازی یک کودک نیست. خانواده خانه را ترک می‌کند و به مکان‌های مختلف پناه می‌برد، اما مامان دیگر هر بار خودش را به آن‌ها می‌رساند. در اینجا فیلم می‌توانست از فضای خانه، مدرسه یا مکان‌های امن خانوادگی یک کابوس واقعی بسازد، اما سویج بیشتر روی تغییر شکل موجود و دستکاری واقعیت تمرکز می‌کند. نتیجه، مجموعه‌ای از جلوه‌های بصری است که گاهی جذاب هستند، اما به‌ندرت ترسناک می‌شوند.

از سوی دیگر، طبق گزارشی که IGN منتشر کرده، تعداد زیادی از مخاطبان در جریان نمایش فیلم سالن سینما را ترک کرده‌اند؛ اتفاقی که برای یک فیلم ترسناک که قرار است یقه مخاطب را بگیرد، بسیار فاجعه بار است. این اتفاق نتیجه خستگی یا نارضایتی شدید مخاطب است.

شاید بتوانید با کمی ارفاق، چند لحظه واقعا ترسناک در فیلم پیدا کنید؛ صحنه‌هایی که برای چند ثانیه می‌توانند باعث شوند از جای خود تکان بخورید یا دست‌کم انتظار وقوع اتفاقی ناخوشایند را داشته باشید. اما ترس زمانی ماندگار می‌شود که فیلم پیش از نشان دادن حادثه ترسناک، ذهن مخاطب را برای حضور آن آماده کرده باشد. Other Mommy معمولا حوصله چنین کاری را ندارد. فیلم به‌جای اینکه با صدا، سکوت، قاب‌بندی، رفتار شخصیت‌ها و اطلاعات ناقص، اضطراب را قدم‌به‌قدم افزایش دهد، ناگهان چیزی عجیب را جلوی دوربین می‌آورد و انتظار دارد همان تصویر به‌تنهایی وحشت ایجاد کند.

به همین دلیل، بسیاری از لحظاتی که ظاهرا باید ترسناک باشند، خیلی زود اثر معکوس پیدا می‌کنند. وقتی یک عنصر ترسناک بدون زمینه‌چینی کافی وارد صحنه می‌شود، مخاطب فرصت نمی‌کند از حضورش بترسد؛ در عوض، ممکن است به طراحی چهره، جلوه بصری یا حتی غیرمنطقی بودن اتفاق توجه کند و نتیجه به‌جای وحشت، خنده باشد. این مسئله مخصوصا درباره جلوه‌های دیجیتالی فیلم بیشتر خودش را نشان می‌دهد. یک ایده می‌تواند روی کاغذ ترسناک باشد، اما اگر فیلم نتواند مخاطب را در فضای روانی مناسب قرار دهد، همان ایده در اجرا بیشتر شبیه یک شوخی ناخواسته به نظر می‌رسد.

در واقع این فیلم بیش از آنکه از ترس واقعی تغذیه کند، به دنبال شوکه کردن مخاطب است و این دو با یکدیگر تفاوت زیادی دارند. شوک تنها چند ثانیه دوام دارد، اما تعلیق می‌تواند یک صحنه را برای چند دقیقه زنده نگه دارد و مخاطب را وادار کند از چیزی بترسد که هنوز حتی در قاب دیده نشده است. فیلم راب سویج کمتر به این بخش اهمیت می‌دهد و در نتیجه حتی لحظات ترسناک آن نیز عمر کوتاهی دارند. شاید بتوانید در طول فیلم چند بار از جا بپرید، اما اگر چند ثانیه بعد به جای ترسیدن شروع به خندیدن کنید، مشکل دیگر از مخاطب نیست؛ فیلم نتوانسته ترس خودش را به درستی بنا کند.

وقتی ترس هویت خودش را گم می‌کند

یکی از مشکلات اساسی فیلم Other Mommy این است که نمی‌تواند تصمیم بگیرد دقیقا چه نوع فیلم ترسناکی است. یک لحظه حال‌وهوای فیلم به آثاری مثل It نزدیک می‌شود، لحظه‌ای بعد از فضای Smile و The Conjuring استفاده می‌کند و در بخش‌هایی هم یادآور Coraline است. استفاده از عناصر آشنا ذاتا مشکل نیست، اما فیلم باید بتواند از آن‌ها ترکیب تازه‌ای بسازد. Other Mommy در این زمینه چندان موفق نیست و بیشتر شبیه فیلمی است که تکه‌هایی از چند اثر موفق را کنار هم گذاشته، بدون اینکه در نهایت هویت مشخصی برای خودش پیدا کند.

• بهترین فیلم های 2026؛ 22 فیلم برتر سال که نباید از دست بدهید

این مشکل در طراحی خود مامان دیگر هم دیده می‌شود. قرار است جسیکا چستین در دو نقش اصلی فیلم، یکی از مهم‌ترین منابع ترس داستان باشد، اما فیلم حتی از این ایده به شکل کامل استفاده نمی‌کند. موجود شیطانی گاهی ظاهرهای دیگری به خود می‌گیرد و همین تصمیم، یکی از جذاب‌ترین احتمالات داستان را از بین می‌برد. اگر فیلم روی این پرسش تمرکز می‌کرد که بلا یا دیگر اعضای خانواده نمی‌دانند چه کسی واقعا مامان دیگر است، می‌توانست فضای پارانویا و بی‌اعتمادی قدرتمندی ایجاد کند. اما چنین تعلیقی هیچ‌وقت به اندازه کافی جدی گرفته نمی‌شود.

حتی جلوه‌های بصری هم کیفیت یکسانی ندارند. در یک صحنه، کش آمدن گردن جسیکا چستین با جلوه‌های کامپیوتری اجرا می‌شود و چندان باورپذیر نیست، درحالی‌که بعضی از صحنه‌های وحشت بدنی با جلوه‌های عملی بسیار بهتر از کار درآمده‌اند. همین ناهماهنگی باعث می‌شود ترس فیلم ضربه لازم را وارد نکند. Other Mommy ظاهرا می‌خواهد هر چند دقیقه یک‌بار تصویری عجیب به مخاطب نشان دهد، اما تصویر عجیب لزوما تصویر ترسناکی نیست. حتی چند جامپ‌اسکر ابتدایی که نسبتا موثر هستند، نمی‌توانند انرژی فیلم را تا پایان حفظ کنند.

جسیکا چستین؛ نجات‌دهنده کابوسی که نصفه‌نیمه ساخته شده

اگر قرار باشد یک دلیل جدی برای تماشای فیلم پیدا کنیم، بدون شک باید سراغ جسیکا چستین برویم. او که پیش از این هم در فیلم‌هایی مثل Mama و Crimson Peak سابقه حضور در سینمای وحشت را داشته، این بار فرصت پیدا می‌کند وجهی کاملا متفاوت از بازی خود را نشان دهد. تبدیل کردن شدت و جدیت همیشگی چستین به یک موجود شیطانی مادرانه، روی کاغذ ایده‌ای فوق‌العاده است و در بخش‌هایی از فیلم هم واقعا جواب می‌دهد. مشکل اینجاست که کارگردانی و تدوین اجازه نمی‌دهند این اجرا به اندازه کافی دیده شود.

سویج بارها با استفاده از کات‌های سریع و جلوه‌های دیجیتال، تاثیر بازی فیزیکی چستین را خنثی می‌کند. درحالی‌که یکی از جذابیت‌های اصلی شخصیت مامان دیگر، خود بازیگر است، فیلم بیش از حد به ظاهر هیولایی او وابسته می‌شود. از طرف دیگر، اورسولا نیز شخصیت چندان کاملی نیست. فیلمنامه ناتان الستون او را بیشتر براساس کلیشه «مادر بی‌توجه» ساخته است تا یک انسان واقعی با احساسات و انگیزه‌های مشخص. ما می‌فهمیم که او به بلا توجه کافی ندارد، اما نمی‌فهمیم چرا چنین شده و دقیقا از زندگی چه می‌خواهد.

این ضعف در رابطه میان بلا و والدینش بیشتر خودش را نشان می‌دهد. فیلم تلاش می‌کند تقابل میان محبت بیمارگونه مامان دیگر و بی‌تفاوتی اورسولا را به موتور احساسی داستان تبدیل کند، اما برای این کار باید ابتدا رابطه مادر و دختر را به شکل عمیق‌تری بسازد. در عوض، بیشتر اطلاعات مهم درباره خانواده به شکل مستقیم و ساده ارائه می‌شوند. حتی جزئیاتی مثل اینکه راسل را «دَدّو» صدا می‌زنند، یکی از معدود نشانه‌هایی است که به خانواده شخصیت می‌دهد. در میان این خلا احساسی، بازی آرابلا اولیویا کلارک در نقش بلا یکی از معدود نقاط قوت واقعی فیلم است. او بخش بزرگی از فیلم را به دوش می‌کشد و توانسته از دام بسیاری از کلیشه‌های رایج در بازی کودکان عبور کند.

در نهایت؛ کابوسی که خوابش نمی‌برد

Other Mommy نمونه روشنی از فیلمی است که ایده اصلی آن از خود فیلم بهتر است. تصور یک کودک هفت‌ساله که میان مادر واقعی و نسخه شیطانی همان مادر گرفتار شده، به‌تنهایی آن‌قدر ظرفیت دارد که بتواند یک فیلم ترسناک روان‌شناختی قدرتمند بسازد. جسیکا چستین هم انتخابی بسیار مناسب برای اجرای چنین ایده‌ای است و در نقش مامان دیگر نشان می‌دهد که می‌توانست یکی از به‌یادماندنی‌ترین هیولاهای سینمای وحشت سال باشد. اما فیلمنامه سطحی، هویت نامشخص و اتکای بیش از حد به جلوه‌های بصری، این ظرفیت را از بین می‌برند.

در نهایت، نقد فیلم Other Mommy به فیلمی می‌رسد که نه آن‌قدر ترسناک است که یک اثر وحشت موفق باشد و نه آن‌قدر شخصیت‌محور که بتواند به‌عنوان یک درام خانوادگی تاثیرگذار عمل کند. چند جامپ‌اسکر قابل قبول، بازی خوب جسیکا چستین و حضور امیدوارکننده آرابلا اولیویا کلارک نمی‌توانند کمبود ایده و عمق در روایت را جبران کنند. فیلم در حالی به پایان می‌رسد که به نظر می‌رسد هنوز چیزی برای گفتن داشته، اما خیلی زودتر از تیتراژ پایانی تمام انرژی خود را از دست داده است. فیلم Other Mommy یک ایده عالی است که متاسفانه در جست‌وجوی فیلمی بهتر، گم شده است.