ثبت بازخورد

لطفا میزان رضایت خود را از ویجیاتو انتخاب کنید.

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
اصلا راضی نیستم
واقعا راضی‌ام
چطور میتوانیم تجربه بهتری برای شما بسازیم؟

نظر شما با موفقیت ثبت شد.

از اینکه ما را در توسعه بهتر و هدفمند‌تر ویجیاتو همراهی می‌کنید
از شما سپاسگزاریم.

مقالات بازی

تاریخچه بازی ماینکرفت – از زیرزمین تا بلوک‌های میلیون دلاری

Minecraft یکی از آن بازی‌هایی است که امکان ندارد اسم آن را نشنیده باشید. با این که بازی سال ۲۰۱۱ به محبوبیت اولیه خود رسید، اما در طول این بازه ده ساله هر روز محبوبیت ...

مسعود تیموری
نوشته شده توسط مسعود تیموری تاریخ انتشار: 22 آبان 1400 | 22:35

Minecraft یکی از آن بازی‌هایی است که امکان ندارد اسم آن را نشنیده باشید. با این که بازی سال ۲۰۱۱ به محبوبیت اولیه خود رسید، اما در طول این بازه ده ساله هر روز محبوبیت خود را حفظ کرده و خلاقیت بازیکن‌ها را به چالش می‌کشد. در این مطلب می‌خواهیم تاریخچه یکی از بزرگترین و پرفروش‌ترین ایده‌های قرن بیست و یکم را با یکدیگر مرور کنیم.

ناچ یا به اسم واقعی‌اش مارکوس پرسون، وقتی به ایده‌ ماینکرفت رسید که فقط یک برنامه‌نویس ساده بود. ایده‌ ماینکرفت مثل خیلی از بازی‌های بزرگ امروزی وابسته به تکنولوژی نبود، بلکه دنبال ساده‌سازی مفاهیم و جدا شدن از ایده‌ی کلی بازی‌های ویدیویی در آن زمان می‌گشت.

نقطه آغاز ماینکرفت


پیوند دادن آزادی و خلاقیت در بازی‌ها چیزی بود که تا قبل از ماینکرفت به آن شکل جدی گرفته نشده بود. خالق بازی می‌دانست که ایده‌ جدید او قرار است مثل «لگو» دنیای بازی‌های ویدیویی را متحول کند اما هیچ‌وقت فکرش را هم نمی‌کرد که ماینکرفت بخواهد بازی‌های بعد از خود را هم متحول کند. تاریخچه‌ ماینکرفت همان چیزی است که نشان می‌دهد این بازی چطور به یکی از بزرگترین و پرفروش‌ترین بازی‌های ویدیویی در یک دهه‌ گذشته تبدیل شد.

برخلاف بازی‌های امروزی که صدها و شاید هزاران نفر روی بازی‌های بزرگی مثل کال آو دیوتی و GTA کار می‌کنند، مارکوس پرسون ماینکرفت را یک نفره در سال ۲۰۰۹ شروع کرد. این بازی تابستان همان سال به مرحله‌ قابل بازی بودن رسید اما کامل نشد. جالب است بدانید که ماینکرفت آن اوایل به اسم Cave Game شناخته می‌شد و اسم امروزی خودش را نداشت.

امروزه لایو سرویس‌ها و البته آپدیت‌های ماهانه، بخشی از پروسه ساخت یک بازی هستند. ده سال پیش، اوضاع به این شکل نبود و به بازی‌ها فقط به چشم محصولات کامل نگاه می‌شد. ماینکرفت عنوانی بود که خلاف این جریان حرکت کرد و قیمت فقط ۱۰ دلار بود. ایده‌ سازنده این بود که بازی‌ای بسازد که همواره آپدیت‌های جدید دریافت کند و مردم در مورد آپدیت‌ها صحبت کنند. به این شکل، نام بازی در طول سال‌ها زنده می‌ماند. به نظر ناچ، این روش تبلیغاتی از روش‌های پولی که باقی استودیوها برای مارکتینگ بازی‌های خود استفاده می‌کردند، ماندگارتر بود و نتیجه‌اش را هم حالا می‌توان در موفقیت بازی دانست.

موجانگ چطور تاسیس شد؟


استودیو موجانگ یا همان سازنده ماینکرفت خیلی زود شکل گرفت. Notch به کمک یک نفر از همکارهای خود این استودیو را تاسیس و و ورژن بتا بازی را تا نوامبر ۲۰۱۰ عرضه کرد. یک سال گذشت و نوامبر ۲۰۱۱ بود که بازی کاملا تکمیل شده بود و چند ماه بعد هم پس از عرضه‌ نسخه‌های اندروید و iOS بازی، استودیو فروش یک میلیون نسخه‌ای بازی را جشن گرفت.

به مرور زمان، موجانگ افراد بیشتری را استخدام کرد و نسخه‌ پلی‌استیشن 3 بازی هم عرضه شد. دو سال بعد یعنی سال ۲۰۱۳، ماینکرفت آپدیت بزرگ خودش را دریافت کرد که بازی را به طور کلی زیر و رو کرد. بزرگترین اتفاق این سال‌ها بدون شک خریداری شدن موجانگ توسط مایکروسافت بود. مایکروسافت سال ۲۰۱۴ موجانگ را به قیمت پیشنهادی خود Notch یعنی ۲.۵ میلیارد دلار خریداری کرد. این پیشنهاد Notch را تبدیل به یکی از بازی‌سازهای میلیونر زمان خود تبدیل کرد و راه موجانگ به استودیوهای اکس‌باکس را باز کرد.

در همان سال ۲۰۱۴، ماینکرفت برای پلتفرم‌های دیگری مثل پلی‌استیشن 4، ویتا و ایکس‌باکس وان هم عرضه شد. عرضه‌ بازی روی کنسول‌های سونی اتفاقی بود که کمتر کسی فکر آن را می‌کرد، چرا که مایکروسافت برای اولین بار یکی از بازی‌های خود را برای پلتفرمی به غیر از اکس‌باکس یا ویندوز عرضه می‌کرد.

موجانگ و هموار شدن مسیر


سال ۲۰۱۵، درست وقتی که استودیو تل‌تیل با بازی‌هایی مثل The Walking Dead و The Wolf Among Us حسابی سر و صدا به پا کرده بود، مایکروسافت با سفارش ساخت یک بخش داستانی از ماینکرفت سراغ این استودیو رفت. این بازی که به اسم Story Mode ماینکرفت مشهور شد، نه تنها برای پلتفرم‌های معمول عرضه شد، بلکه راه خود را به نتفلیکس هم باز کرد.

بازی در سال‌های بعدی برای دو کنسول نینتندو یعنی سوییچ و 3DS عرضه شد و به مرور زمان، آپدیت‌های بیشتری هم مثل آپدیت Aquatic دریافت کرد. نکته‌ جالب در مورد آپدیت‌هایی که بازی در اون سال‌ها گرفت این بود که ارتقاهای گرافیکی، بخشی از روند توسعه‌ ماینکرفت بودند. نورپردازی‌ها طوری تغییر کرده بودند که با دانلود کردن آپدیت‌های بازی، حالا تفاوت بین ماینکرفت قدیم و جدید، مثل تفاوت روز و شب بود.

گسترش ابزارهای ارتباطی بین‌ پلتفرم‌ها به واسطه‌ی بیشتر شد و بی‌راه نیست اگر بگوییم که ماینکرفت اولین بازی‌ای بود که به طور جدی، به مفهوم کراس‌پلی رنگ واقعیت بخشید. این مسئله نه تنها به موفقیت هر چه بیشتر ماینکرفت کمک کرد، بلکه موفقیت بازی در زمینه‌هایی مثل کراس‌پلی و بازی جمعی، حتی جرقه‌ای برای ژانر بتل رویال بود که با بازی‌های پابجی و فورتنایت رقم خورد.

یک میراث درخشان


ماینکرفت از ابتدا به عنوان یک بازی متغیر در طول زمان شناخته شد. از همان ابتدای تولید، ماینکرفت در حال تغییر و تحول بود و شاید عنصر «تغییر» همان چیزی است که میلیون‌ها بازیکن مختلف را درگیر ماینکرفت کرده است. این که بیلد فعلی ماینکرفت قرار نیست شبیه به بیلد قبلی باشد و بیلد فعلی هم تا ابد به همین شکل باقی نخواهد ماند، ایده‌ای است که شاید خیلی از بازی‌های بزرگ دیگر مثل فورتنایت هم از آن الگو گرفتند تا بازی‌هایی تحت قالب سرویس (Game as a Service) ارائه بدهند. در نهایت، سطح محتواهای جدیدی که هر ساله به ماینکرفت اضافه می‌شوند، بی‌نظیر است.

حالا در سال ۲۰۲۱، به نظر می‌رسه که مایکروسافت برنامه‌های بلندمدت و گسترده‌تری برای ماینکرفت داره. سال گذشته بازی Minecraft Dungeons با الهام از بازی‌هایی مثل دیابلو عرضه شد. این بازی هر چند که موفقیت نسخه‌ی اصلی رو تکرار نکرد و نقدهای زیادی به آن وارد شد، اما در نهایت به گسترش دنیای ماینکرفت کمک کرد.

به نظر می‌رسد که رویکرد مایکروسافت در قبال ماینکرفت، رویکردی همه‌گیر باشد که روی تمام اقشار جامعه و تمام جوانب سرگرمی تاثیر می‌گذارد. همان دیدگاهی که نینتندو نسبت به بازی‌های بزرگ خود به خصوص مجموعه ماریو داشته و چندین اسپین‌آف‌ مختلف را از این سری تولید کرده، مایکروسافت هم مسیر ماینکرفت را شبیه به همین مسیر می‌بیند. در حال حاضر، نتفلیکس در حال ساخت فیلمی بر اساس دنیای ماینکرفت است که به زودی بیشتر از آن می‌بینیم.

مسعود تیموری
مسعود تیموری

ویدیوگیم و نوشتن، دو بخش جدانشدنی زندگی من هستن که یه جورهایی باهاشون بزرگ شدم. علاقه به این دو باعث شد تا اون‌قدری خوش‌شانس باشم تا به عنوان ژورنالیست ویدیوگیم کارم رو شروع کنم. سینما، موسیقی هیپ هاپ و کمیک‌های تن تن جزو بزرگترین علایق من محسوب می‌شن.

دیدگاه‌ها و نظرات خود را بنویسید
مجموع نظرات ثبت شده (81 مورد)
  • POOR KING is alive
    POOR KING is alive | 24 آبان 1400

    هرکاری میکنم با این گیم کنار نمیام
    کلا از بازی های پیکسل مانند خوشم نمیاد
    راستی اینم اضافه کنید که در اصل این بازی
    از روی بازی infiny miner تقلید شده
    ولی اون بازی چون ورشکسته شده بود
    و وقتی دیدن ماینکرفت به موفقیت های
    بزرگی داره میرسه ازش شکایت نکردن

  • Sooli-Khan
    Sooli-Khan | 23 آبان 1400

    تنها گیمی که هزاران میشه بازیش کرد و خسته نشد

  • Minecraft-player
    Minecraft-player | 23 آبان 1400

    (:Minecraft is one and only

  • Mohsen2288
    Mohsen2288 | 23 آبان 1400

    آپدیت بعدی بیاد چی بشه

    • leonskenedy
      leonskenedy | 24 آبان 1400

      اولین پری ریلیزش اومده

  • Doosty
    Doosty | 23 آبان 1400

    بنظرتون اگه اپدیت بعدی ماینکرافت دست شما بود چی اضافه، کم یا عوض میکردین؟
    من خودم بودم یا انیمیشن ها رو بهتر میکردم یه چیزی مثل تریلرش بشه یا سیستم مبارزاتی رو از این حالت خشک در میاوردم یا این قابلیت رو اضافه میکردم الایترا رو بشه به ماین‌کارت وصل کرد و اینطوری یه چیزی مثل هواپیما بشه ساخت

    • sch
      sch | 23 آبان 1400

      من اگر دستم بود الان علاوه بر ایده های جالبی که الان توی سر دارم یه چند تا سرنخ از گذشته و داستان بازی می زارم که همه از بلا تکلیفی در بیان? دغدغه ی من از ۱۰ سالگی این بوده که داستان ماینکرفت چیه? اگر تئوری جالبی درباره ی گذشته ماینکرفت دارید حتما بگید

      • ironwolf
        ironwolf | 24 آبان 1400

        سلام یک پیج هست به نام فنتزی زون تئوری های جالبی در مورد داستان ماین کرافت میده هم داخل یوتوب هست هم آپارات‌

        • ironwolf
          ironwolf | 24 آبان 1400

          چنل

    • ubisuftisbac
      ubisuftisbac | 24 آبان 1400

      اژدها در ندر چند تا باس فایت با کریستال بشه زره ساخت و دزدای دریایی که بشه باهاشون ترید کرد و ore گرفت و جادو جنبل

      • sch
        sch | 24 آبان 1400

        بوبیسافت بازگشتتان را تبریک می گوییم?♥️

    • 563253o17
      563253o17 | 24 آبان 1400

      من چند تا هیولای جدید اضافه میکردم

    • glitch
      glitch | 14 مرداد 1401

      پیش نیاز open gl رو میکردم ۳.۱ ک بتونم پلی بدم :/

  • KasraGame
    KasraGame | 23 آبان 1400

    اصن عالی

  • Mahdi10238040
    Mahdi10238040 | 23 آبان 1400

    دوستان شما نسخه 1.17 ماینکرافت رو بازی میکنید؟

    • MoRiArTy
      MoRiArTy | 23 آبان 1400

      آره.یکی از دلایل اصلیش وجود اکسلاتل و استفاده کردن از فورچن روی آهن و طلاست. غار های آمیتیست و دراپ استون و اون غار هایی که توشون ماس بلاک هستم خیلی خوبن.

    • KasraGame
      KasraGame | 23 آبان 1400

      بله

      • Sherek-
        Sherek- | 24 آبان 1400

        میای ماین گروهی پلی بدیم بچه ها رو جمع میکنی?

        • sch
          sch | 24 آبان 1400

          جالب می شه

          • sch
            sch | 24 آبان 1400

            اگر خواستید سرور درست کنید به من نوب سگ هم بگید

    • Matin-Artorias
      Matin-Artorias | 23 آبان 1400

      من تو ۱.۱۷ لگم
      ۱.۱۶ میزنم

    • leonskenedy
      leonskenedy | 23 آبان 1400

      آره ولی عملا تفاوت زیادی با 1.16 نداره

    • Spongbob-
      Spongbob- | 23 آبان 1400

      بله رو موبایل

  • arad-wolf
    arad-wolf | 23 آبان 1400

    دقیقا

  • NOOB-SAG
    NOOB-SAG | 23 آبان 1400

    یکی از بازیهای که هیچوقت ولش نمیکنم

  • Matin-Artorias
    Matin-Artorias | 23 آبان 1400

    ولی خیلی حیف شد تکسچرش تغییر کرد?

    • NOOB-SAG
      NOOB-SAG | 23 آبان 1400

      تکسچر قبلی خیلی بی روح بود

      • Matin-Artorias
        Matin-Artorias | 23 آبان 1400

        این یکی زیادی واقعیه،اون قبلی حس ماینکرافتو داشت

        • MoRiArTy
          MoRiArTy | 23 آبان 1400

          نه بابا چی بود اون سیبا. اون کلنگا، اون کتابا. اون اور ها. خیلی اونا زشت بودن از نظر من!

        • Mohsen2288
          Mohsen2288 | 23 آبان 1400

          درست ولی بیلیه واقعا بی روح بو من یکی خوشم نمیومد ازش

          • Mohsen2288
            Mohsen2288 | 23 آبان 1400

            این قابلیت ادیت رو برگردونید

    • leonskenedy
      leonskenedy | 23 آبان 1400

      خیلی تکسچرا خوب شده مخصوصا دایموند

  • Killer
    Killer | 23 آبان 1400

    منتظرم سریع نسخه 1.18 و 1.19 بیاد

    • ubisuftisbac
      ubisuftisbac | 24 آبان 1400

      من بیشتر منطزر ۱.۱۸ هستم چون آپدیت بزرگی برای اند هست

  • Hhd
    Hhd | 23 آبان 1400

    اگه جاودانگی و موندگاری بازی بود میشد ماینکرفت واقعا دلم برای اونایی که مانکرفت رو بهاطر گرافیکش بازی نمیکنن میسوزه

    • ubisuftisbac
      ubisuftisbac | 24 آبان 1400

      اههههه hhd بعد مدت ها اومد

    • Kalantaripoor
      Kalantaripoor | 11 آذر 1400

      پروفایل عوض نکنییییین بعد ۱۰ روز تازه الآن فهمیدم این Hhd عه

  • mrsam(در انتظار هالو نایت سیلک سانگ)
    mrsam(در انتظار هالو نایت سیلک سانگ) | 23 آبان 1400

    خدارو شکر به ماکروسافت فروختش وگرنه الان این ماینکرفتی که داریم رو نمیدیدیم
    و قبلا زیاد به نسخه بدراک( که وجود نداشت منظورم بقیه نسخه ها بود) اهمیت داده نمیشه اگر یادتون باشه یه زمانی نسخه پاکت ادیشن اصلا شیشه های رنگی نداشت و خیلی عقب تر از جاوا بود
    و موجانگ به تنهایی نمیتونه اپدیت بزرگی مثل ۱.۱۶ و ۱.۱۴ رو بده

    • Mohsen2288
      Mohsen2288 | 23 آبان 1400

      بودجه ای که الان دارن رو اون موقع نداشتن آخع

  • TLmen
    TLmen | 23 آبان 1400

    یکی از مورد علاقه ترین مقاله های امین در ویجیاتو?

    • Matin-Artorias
      Matin-Artorias | 23 آبان 1400

      امین؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!؟!؟؟!!؟!؟؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟!؟!؟!؟؟!؟!؟؟!؟!؟!؟!؟؟!؟!؟!؟؟؟!؟!؟!؟!؟!؟!؟!؟¿¿¿¿¿¿¿¿¿¿¿¿¿¿¿¿
      ?

      • MoRiArTy
        MoRiArTy | 23 آبان 1400

        آره دیگه. امین ماینکرفت خیلی دوست داره. اگه فکر کردی منظور این دوستمون اینه که یکی از بهترین مقاله هاییه که امین نوشته اشتباه متوجه شدی.

      • NOOB-SAG
        NOOB-SAG | 23 آبان 1400

        یعنی امین این مقاله رو دوست داره???

  • Uncle-STULIN
    Uncle-STULIN | 23 آبان 1400

    یعنی من نمی فهمم توی موجانگ چه خبره؛ اول گفتن یه آپدیت خفن میخواهیم بدیم توی 1.17، بعد گفتن نمی رسیم به یک 1.17 چهارتا بلاک توی 1.17 اضافه کردن گفتن بقیه اش رو توی 1.18 میدیم بعد الان گفتن چهارتا بلاک دیگه تو 1.18 اضافه می کنیم بقیه اش رو میندازیم 1.19. یعنی اگه الان ما می نشستیم c++ یاد می گرفتیم، تا الان خوبی های نسخه جاوا رو میریختیم توی بدراک و تا آپدیت 1.20 رو هم میدادیم بیورن

    • Sherek-
      Sherek- | 24 آبان 1400

      ایشالا اپدیت ۱.۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹

  • Amir1100ali
    Amir1100ali | 23 آبان 1400

    آره.مثلا ردستون گولم حتما باید به همراه اون غار های ردستونی خفنش اضافه بشه.یا مثالا اوشن مانیومنت باید باس فایت های بهتری داشته باشه و وودلند منشن هم که افتضاح.

    • MoRiArTy
      MoRiArTy | 23 آبان 1400

      وودلند منشن اون قدرم بد نیستا!ویندیکیتور و وکس و اونهمه ماب متفرقه می تونن هزار جور بلا سر آدم بیارن.

      • spider-an
        spider-an | 4 اسفند 1400

        تازه بالاش هم دایموند بلاک داره

  • hurting-other-pepole
    hurting-other-pepole | 23 آبان 1400

    واقعا باس فایت ها و ماب های ماینکرفت دانجن باید به ماینکرفت اضافه میشد ، ماینکرفت لیاقتشو داشت .

    • Amir1100ali
      Amir1100ali | 23 آبان 1400

      آره.مثلا ردستون گولم حتما باید به همراه اون غار های ردستونی خفنش اضافه بشه.یا مثالا اوشن مانیومنت باید باس فایت های بهتری داشته باشه و وودلند منشن هم که افتضاح.

      • MoRiArTy
        MoRiArTy | 23 آبان 1400

        وودلند منشن کجاش بده؟

      • Spongbob-
        Spongbob- | 23 آبان 1400

        اولا عزیز ردستون گولم نیست کاپر گولمه دوما باس نیست سوما رو نسخه بدراک کنترل سخته و شاید باورت نشه ولی اونجا بلیز مث یه مینی باس میمونه

        • Sherek-
          Sherek- | 24 آبان 1400

          بلیز+بلیز=بلیز²=باس
          ریاضی شد کهه ?
          نکته=بلیز=مینی باس

  • Uodudurxufxurzurxoyrxyoxhsry
    Uodudurxufxurzurxoyrxyoxhsry | 23 آبان 1400

    خیلی خلاصه بود

    • leonskenedy
      leonskenedy | 23 آبان 1400

      آره

  • ubisuftisbac
    ubisuftisbac | 23 آبان 1400

    one a big and good game

    • ubisuftisbac
      ubisuftisbac | 23 آبان 1400

      ادیت: a one

      • MoRiArTy
        MoRiArTy | 23 آبان 1400

        دو تا نکته در باره ی زبان انگلیسی
        1. بک رو back می نویسن.
        2. بع از a کلمه ی one نمیاد. اینی که تو نوشتی انگار شده یک یک بازی خوب و بزرگ.

        • ubisuftisbac
          ubisuftisbac | 24 آبان 1400

          بک سوتی بود و ۲ که درست

  • Amirali-Dehghani
    Amirali-Dehghani | 23 آبان 1400

    این بازی بهترینه
    تو هر پلتفرمی

  • Grand-magus
    Grand-magus | 22 آبان 1400

    بنظرم ماینکرافت چیز خاصی نداره
    ذهن خلاق ما زیباش کرده و همین ذهن باعث شده میلیون ها نفر طرفدارش بشن
    همه اون میلیون ها نفر ذهن خلاقی دارن
    به همین دلیل ماینکرافت انقدر پرطرفدار و جذابه خودمم طرفدارشم

    • Matin-Artorias
      Matin-Artorias | 23 آبان 1400

      دقیقا!
      خلاقانه ترین بازیها،بازیهایی هستن که توش بتونی خلاقیت ایجاد کنی!

      • Grand-magus
        Grand-magus | 23 آبان 1400

        و کسایی که از ماین بدشون میاد احتمالا ذهن خلاقی ندارن

        • NOOB-SAG
          NOOB-SAG | 23 آبان 1400

          شاید
          در کل تفسیر باحالی بود ??

    • jksuw
      jksuw | 23 آبان 1400

      دیگه اینجوری هم نیست که ماینکرفت هیچیه هیچی نداره ماینکرفت خیلی چیزای باحال هم داره که اگه شما دلت خلاقیت نخواد میتونی از اونا استفاده کنی

      • Grand-magus
        Grand-magus | 23 آبان 1400

        درسته

    • NOOB-SAG
      NOOB-SAG | 23 آبان 1400

      بعله!
      دنیای ماینکرفت رو خودت میسازی...
      اگه ما خلاق نبودیم الان ماینکرفت انقدر طرفدار نداشت
      لایک به وجودت❤

  • Ali-SH13
    Ali-SH13 | 22 آبان 1400

    One of the best games that the world has ever seen

    • Matin-Artorias
      Matin-Artorias | 22 آبان 1400

      Sadly,I was blind

    • Daeealireza
      Daeealireza | 23 آبان 1400

      حتا جزو بهترین نباشه جزو محبوب ترین هاس

    • Grand-magus
      Grand-magus | 23 آبان 1400

      دکی هواست باشه تازگیا خیلی دیس میگیری :|

      • Matin-Artorias
        Matin-Artorias | 23 آبان 1400

        منم تازگیا زیاد دیس گرفتم??

      • Ali-SH13
        Ali-SH13 | 23 آبان 1400

        متاسفانه دکی بعد از اون جریان ونگارد زیاد دیس میگیره...

        • MoRiArTy
          MoRiArTy | 23 آبان 1400

          جریان ونگارد چیه؟

          • Ali-SH13
            Ali-SH13 | 23 آبان 1400

            https://vgto.ir/cy1

      • Doosty
        Doosty | 23 آبان 1400

        خب دیس بگیری مگه اشکالی داره
        فقط بقیه باهات مخالفن

        • Grand-magus
          Grand-magus | 23 آبان 1400

          موافقم

    • ARSHIAZERO
      ARSHIAZERO | 23 آبان 1400

      Prazen Dazen man! I am the Window!!! Very Very...!!

  • leonskenedy
    leonskenedy | 22 آبان 1400

    مقاله خوب بود ولی به نظرم باید کامل تر می بود

مطالب پیشنهادی