جوکر، یک زنگ خطر فرهنگی و اجتماعی – اسلاوی ژیژک از فیلم تاد فیلیپس می‌گوید

نظر یکی از بزرگترین فلاسفه عصر حاضر درباره فیلم جوکر

۱۷

فیلم جوکر (Joker) از همان روزهای ابتدایی موافق و مخالفان بسیاری داشت. افراد زیادی به پتانسیل ترویج خشونت از سوی آن انتقاد می‌کردند و آن را عنصری ضدفرهنگی می‌خواندند. اما به عقیده یکی از بزرگترین فیلسوفان عصر حاضر، اسلاوی ژیژک، جوکر نه تنها مروج و تشویق‌کننده خشونت و کشتار نیست، بلکه یک عنصر جنگجو و منتقد در برابر نقصان نظام نوین اجتماعی است. اسلاوی ژیژک فیلسوف، روان‌کاو، نظریه‌پرداز، جامعه‌شناس، منتقد فرهنگی و سیاست‌مدار اهل اسلوونی است که تا به امروز چندین و چند کتاب منتشر کرده و حتی یک فیلم مستند هم درباره وی ساخته شده است. ژیژک اخیر صحبت‌هایی راجع به تازه‌ترین اثر تاد فیلیپس داشته که شنیدن آن‌ خالی از لطف نیست. با ویجیاتو همراه باشید.

فیلم جوکر

بخش اعظمی از مقاله‌ای که می‌خوانید چکیده‌ای از صحبت‌های ژیژک با سایت RT است.

جوکر به کارگردانی تاد فیلیپس و با درخشش فوق‌العاده واکین فینیکس با وجود استقبال چشم‌گیر مردم، متحمل انتقادات بسیاری نیز بود. حتی ارتش آمریکا هنگام اکران این اثر اعلام داشت که به حالت آماده‌باش در آمده و این احتمال وجود دارد که جوکر تهییج‌کننده یک سری افراد خشونت‌طلب و یاغی باشد. ژیژک چند روز پیش مصاحبه‌ای با سایت RT داشت و در حین صحبت‌هایش اظهار کرد که منتقدان فیلم پیام اصلی آن را به خوبی درک نکرده‌اند و اینکه جوکر فقط روایتگر داستان یک فرد آسیب‌دیده از نظر روانی نیست؛ جوکر بیش از هر چیز راجع به «یاس» و ناامیدی حاصل از یکی از برترین نظام‌های اجتماعی در طول تاریخ است: دموکراسی نوین. و این حقیقتی است که بسیاری از منتقدان و افراد دیگر دوست ندارند آن را قبول کنند.

زندگی روزمره به یک فیلم سینمایی ترسناک بدل شده است

عنوان جوکر آمده و یک تصویر به‌شدت تاریک از جامعه کاپیتالیسم و پیشرفته کنونی را برای مخاطب خود ترسیم کرده است؛ تصویری کابوس‌وار که موجب شد بسیاری از منتقدان از جوکر به عنوان «یک فیلم ترسناک اجتماعی» یاد کنند. در سینما و تلویزیون ده‌ها، بلکه صدها فیلم اجتماعی ساخته شده که همگی مشکلات اجتماعی را مطرح می‌سازند. اما در نقطه مقابل فیلم‌هایی چون جوکر عملا یک شوک فرهنگی گسترده به وجود می‌آورند و بعضا ترسناک‌ و تکان‌دهنده هم هستند. در این نقطه اگر خوب دقت کنیم متوجه می‌شویم که دو ژانر مهم و اساسی در سینما باهم تلفیق شده‌اند؛ ژانر ترسناک و ژانر اجتماعی. و خب چنین پدیده‌ای به این سادگی‌ها نمی‌تواند شکل بگیرد. درست زمانی که زندگی روزمره با یک سری اتفاقات به‌شدت تکان‌دهنده و ترسناک گره می‌خورد، شاهد پدیده‌ای چون جوکر خواهیم بود. اصلا هم لازم نیست فیلمی چون جوکر را تنها یک اثر تخیلی و ورای جوامع خود تصور کنیم. بسیاری از این وقایع تلخ و خون‌بار در جوامع مختلف – از جمله جامعه خودمان – اتفاق می‌افتد و کم‌کم باورمان شده که این چیزها طبیعی است.

حال چه می‌شود که مثلا در ایالات متحده قانون آزادی اسلحه همچنان پابرجاست و سیاست‌مداران هیچ توجهی به آن نمی‌کنند، اما اکران یک فیلم مانند جوکر اینقدر تنش‌زا و نگران‌کننده می‌شود؟ به‌قول نویسنده سایت RT، این ادعاها یک مشت چرند و حرف‌های مضحک است. جوکر خشونت را تهییج نمی‌کند؛ جوکر یک سوت و فریاد دردناک پیش از وقوع یک فاجعه است. خشونت آرام آرام دارد رنگ بوی تازه‌ای به خود می‌گیرد و جان انسان‌ها روز به روز بی‌ارزش‌تر و ناچیزتر می‌شود. پس شاید، شاید بهتر است زاویه دید خود را تغییر دهیم و به جای محکوم کردن یک فیلم به خاطر بازگویی حقیقت، بیاییم و جوامعِ به جنون‌کشیده خود را کمی تسکین دهیم.

به عقیده کسانی چون مایکل مور که یک مستندساز چپ‌گرا است، فیلم تاد فیلیپس به خوبی توضیح می‌دهد چگونه افرادی چون جوکر می‌توانند شکل بگیرند و جوامع را به مرز نابودی بکشانند. در نتیجه باید قدم‌های لازم برای جلوگیری از این مسئله برداشته شود.

بن بست پوچ‌گرایی

فیلم جوکر

فکر می‌کنم آنچه در فیلم اهمیت دارد، شخصیت تلخ جوکر است که نماد پوچ‌گرایی مطلق است و به بیچارگی و یاس دیگران دیوانه‌وار می‌خندد. او چنان از سوی جامعه مورد تهاجم قرار گرفته که حالا دیگر نه به خودش رحم می‌کند و نه افراد دیگر حاضر در جامعه. فیلم جوکر با خرد و هوش خاصی تلاش می‌کند از مثبت‌گرایی فاصله بگیرد و نهایتا حتی یک نقطه روشن‌ هم برای جامعه به جای نمی‌گذارد. شاید بپرسید: خب که چه؟! آیا ما به اندازه کافی مشکل و دردسر نداریم؟ این حد بی‌پایان از پوچی و دیوانگی به چه درد می‌خورد؟

بیایید چند قدم به عقب برداریم. سوال بهتر این است: آیا ممکن است در واقعیت هم افرادی چون جوکر به جوامع ما راه یابند؟ این سوال پیچیدگی‌های بسیاری دارد که بهتر است ذره ذره با آن‌ها روبه‌رو شویم. خب، از بسیاری از جهات می‌‌توان گفت که خیر. افرادی چون جوکر بعید است به جوامع ما راه یابند چرا که این حد از جنون و سرکشی و پوچی‌ واقعا کم‌یاب و دور از ذهن است. اما بخش تلخ ماجرا را هم باید دید. اینکه شاید جوکرها به جوامع انسانی را نیابند ولی ظهور مینی‌جوکرها غیرقابل اجتناب خواهد بود. مینی‌جوکرها چه کسانی هستند؟ مینی‌جوکرها همان جوانان و نوجوانانی هستند که در مدارس و خیابان‌های آمریکا مردم بی‌گناه را به رگبار می‌بندند. مینی‌جوکرها همان دزدها و خفت‌گیرهایی هستند که در خیابان‌های خلوت تهران با یک اسلحه سرد  و ترسناک به سراغ من و شما می‌آیند. این مینی‌جوکرها دارند جوامع ما را تسخیر می‌کنند و هیچ‌کدام نمی‌خواهیم به آن‌ها توجه کنیم. خوب است بپرسیم: چرا چنین افرادی روز به روز بیشتر می‌شوند؟ چه چیزی آن‌ها را به این سطح از پلیدی و پوچی می‌رساند؟

جوکر به ما می‌گوید حواسمان را جمع کنیم؛ چراکه با سیاست‌‌گذاری‌های غلط، فقر، نابرابری، فسادهای اخلاقی و هزاران عامل دیگر چه مردم و چه دولت‌ها دارند مینی‌جوکرهای بسیاری تحویل جامعه می‌دهند. و این، خطرناک است.

شخصیت جوکر یک پیام مشخص و ویژه دارد: بازی کردن با قوانین سیاست‌مداران و افراد قدرتمند فایده‌ای ندارد. در نتیجه باید آن‌ها را کنار زد. اما خب این پایان بازی برای جوکر است؛ او صرفا نابودی سیستم حاکم را می‌خواهد و برای بعد از آن هیچ خواسته یا برنامه‌ای ندارد. اگرچه، شاید افراد خوب و درستی چون پدر بروس وین هم در میان پرنفوذها و قدرتمندان باشد اما این توجیهی برای فساد کلی حاکم نیست.

یک زنگ خطر اجتماعی

فیلم جوکر

به عقیده برخی افراد، اینکه شخصیت جوکر در فیلم تاد فیلیپس به عنوان آرتور فلک یک داستان پرجزئیات پیش از تبدیل شدن به جوکر دارد، می‌تواند خیلی خطرآفرین باشد. چرا؟ زیرا این افراد فکر می‌کنند بک‌استوری قادر است تمام خشونت‌ها و پوچی‌ها و کشتارهای جوکر را توجیه کنند. اما فیلم جوکر نیازی به این مسائل نداشته و ندارد. اینجا هیچ توجیهی در کار نیست. نقطه اوج فیلم همان جایی است که شخصیت اصلی می‌گوید: «فکر می‌کردم زندگی‌ام یک تراژدی غم‌انگیز است اما حالا می‌فهمم یک کمدی تلخ بوده.»

این عبارت «کمدی» مفاهیم بسیاری در پس خود دارد. جوکر دیگر پوچی و عمق ناامیدی خود را قبول کرده و می‌خواهد از بند قوانین حاکم بر دنیا رها شود. اینکه بسیاری از مردم پس از تماشای جوکر با آن ارتباط برقرار کردند یا حتی آن را بزرگ پنداشتند، نتیجه فرافکنی‌ها و اشتباهات فیلم تاد فیلیپس نیست. این زنگ خطری برای سیستم حاکم بر جوامع است. این نظام‌های حاکم باید بروند و درک کنند کجای کارشان می‌لنگد و اینکه چگونه می‌توانند اوضاع را به حالت متعادل بازگردانند. هنگامی که یک سیستم مورد انتقاد مردم قرار می‌گیرد، نمی‌شود صرفا مردم را کنار زد؛ زیرا این یک رویکرد و راه حل کوتاه مدت است و دیر یا زود شعله‌های بیشتری به آسمان خواهد رفت. رویکرد مناسب پیدا کردن نقص‌های نظام و تعمیر آن‌ها است.

زمان رویارویی با واقعیت فرا رسیده

فیلم جوکر

وقتی مردم از یک ضدقهرمان خشن و قانون‌گریز مانند جوکر حمایت می‌کنند، یعنی از وضع موجود ناراضی هستند. هیچ فرد عاقلی هنگامی که در یک مدینه فاضله زندگی می‌کند دست به اعتراض و فریاد نمی‌زند. افرادی که خشونت جوکر را محکوم می‌کنند مشخصا یا در دنیای واقعی زندگی نمی‌کنند یا دوست ندارند آنچه دور و برشان رخ می‌دهد را ببینند. مایکل مور به زیبایی این مسئله را بیان نموده است:

شما از خشونت حاضر در فیلم می‌ترسید چراکه می‌خواهید از خشونت و مشکلات عدیده در سطح جامعه بگریزید.

بیشتر بخوانید:

منبع: RT

.کپی شد https://vgto.ir/1tt

17
نظر تو چیه ؟

avatar
1000
9 نظرات
8 پاسخ ها
2 دنبال کنندگان
 
بیشترین واکنش
پرطرفدار ترین
16 نویسندگان دیدگاه
امینMatinmoriزينبعبود آخرین نویسندگان دیدگاه
  مشترک شدن  
جدید ترین قدیمی ترین بیشترین امتیاز
اطلاع رسانی کن
عبود
مهمان
عبود

اونوقت این تحلیل ابکی رو کی تهیه کرده؟ ارتش امریکا؟ خخخخ خنده دار نیست . پلیس امریکا بوقه پس؟؟؟؟ حالا بیایم این جوکر ربطش بدیم به فاجعه زندگی دردایران تا تهشو بخونید . ای کاش بجای ازاد بودن اسلحه در امریکا در ایران ازاد بود تا مردم درس خوبی به حاکمان زورگو میدادند.

ارسلان
مهمان
ارسلان

کاملا موافقم

Reza Dark
مهمان
Reza Dark

عالی بود و جذاب مقاله دمتون گرم❤🌹

آدریان
مهمان
آدریان

جوکر نولان ابهت داشت و مرموز ویرانکننده اما این جوکر باعث ترحم میشه ضمن اینکه تقابلش با بتمن جذابش میکنه

باشه !
مهمان
باشه !

تبریک میگم ! , یکی از اون نوب هایی هستی که هیچی از فیلم و سبک فیلم حالیت نیست (از اون دسته افراد که این دوتا جوکر رو باهم مقایسه !!! میکنن)
لطفا با نظرات مزحکتون مارو اذیت نکنین
ممنون

جوکر
مهمان
جوکر

منظورش مضحکه….(ملا لغتی هم خودتی…)

زينب
مهمان
زينب

كاملا موافقم . جوكر در كنار يه ابرقهرمان معني پيدا ميكنه . اصلا براي همين هم تو كميك بوك خلق شده.جوكرهاي قبلي همگي آدماي باهوشي بودن كه حتي از يه ابرقهرمان هم جلوتر بودن
ولي اين جوكر يه شخصيت ترحم برانگيز و مستاصله . از اول تا آخر هم همين ميمونه

امین
مهمان
امین

دقیقا حرفت درسته . این جوکر بسیار ترحم برانگیزه بر عکس جوکر نولان و این حقیقته . ما در کل فیلم داریم براش دل میسزونیم که چقدر بدبدخته و بیچاره هست و… فقط نمیدونم چرا دیس دادن بقیه . حتما از روی احساس

Reza
مهمان
Reza

جوکر نماد خیلی از افراد جامعه هست میخواهد آرام وساده به زندگی خود ادامه بده ولی این فشار جامعه هست فرد را وادار می‌کند به یک دراکولا تبدیل بشود واین اسلحه در دست هرفرد یا هردراکولا فرق میکند این همه دزدی واختلاس و احتکار و گران‌فروشی کمفروشی همه یه سلاحی هست که در دست دارند واین اسلحه نه به دیگران رحم می‌کنه نه به کسی که در دست دارد ازیک دزد بپرسی چرا دزدی می‌کنی در جواب میگه جامعه این جور هست که اگر دزدی نکنم عقب میمانم چرااختلاس چرا احتکار همه جواب میدهند که جامعه مارا وادار کرده

cannibalism
مهمان
cannibalism

روح جمیع اموات شاد جوکراش همه رفتن تو سینه خاک

امیر صالحی
مهمان
امیر صالحی

کاملا درست و حقیقت رو گفته آقای ژیژک

omid
مهمان
omid

هیچ فرد عاقلی هنگامی که در یک مدینه فاضله زندگی می‌کند دست به اعتراض و فریاد نمی‌زند.

محمدجواد
مهمان
محمدجواد

دقیقا کدوم مدینه فاضله ؟؟؟؟؟؟؟؟ شهر گاتهام از کی تا حالا مدینه فاضله شده اخه مدینه فاظله بگی ی چیزی کل شهر فاظلابه همه چی به هم ریختست تو اون شهر که ی ابر قهرمان مثل بتمن نیاز داره همیشه کدوم مدینه فاضله اخه!

Sbaneshi
مهمان
Sbaneshi

متن بسیار عالی بود. 👏👏👏👏👏
فیلم جوکر با بازی بی نظیر واکین فینیکس بدون شک از بهترین هاست.
فیلمی که به شکل فوق العاده ای تأثیرات مخرب نظام سرمایه داری، اختلاف طبقاتی،فقر، ترد شدن از جامعه،…. رو به تصویر کشیده.
جوکر این فیلم خیالی نیست.واقعیه.
کسانی که درد این معضلات رو کشیدن قطعا با تمام وجودشون مفهوم این فیلم رو میفهمن و جوکر قهرمانشون هست.

زينب
مهمان
زينب

فقط اشكالش اينه كه واقعا اغراق شده بود . البته اين سينماست و ميتوني هر مسئله اي رو به اغراق شده ترين شكل هم نشون بدي . در ضمن جوكر ضدقهرمانه نه قهرمان!

mori
مهمان
mori

توی این فیلم قهرمان ظاهر میشه

Matin
مهمان
Matin

جوکر ضد قهرمانه؟؟؟
شما هیچی از فیبم متوجه نشدی خانم محترم.

ورود
بارگذاری...
ثبت نام
بارگذاری...